Ding 5. Luisteren

Doorbraak
2012 lijkt het jaar te zijn waarin het verschijnsel streaming muziek echt voet aan de grond krijgt. Waar in trends en visies nog veel werd gesproken over het downloaden van muziek, betekent de opkomst van streaming dat het verzamelen van muziek op (lokale) computers of andere media (telefoons en tablets bijvoorbeeld) niet altijd meer nodig is. Het fenomeen streaming is daarmee een voorbeeld van cloud computing: we doen in toenemende mate alles online en maken bijvoorbeeld gebruik van Gmail om te mailen, hebben een virtuele harde schijf met Dropbox en gebruiken sociale netwerken als Facebook. Waarom dus niet alle beschikbare muziek in the cloud plaatsen en voor iedereen toegankelijk maken? Inmiddels zijn er meerdere streaming muziekaanbieders, waarvan Digimuziek een uitgebreid overzicht heeft samengesteld

Dit betekent echter niet dat downloaden niet meer bestaat. Integendeel, diensten die bijvoorbeeld gebruik maken van het BitTorrent-protocol zijn er nog legio, evenals de zogenaamde cyberlockers, zoals Rapidshare en Mediafire.

Achtergrondinformatie

Streaming?
Streaming muziek kan je omschrijven als online luisteren. Het combineert daarmee eigenlijk de eigenschappen van radio met het principe ‘on demand’. De gebruiker bepaalt dus wat hij of zij op een bepaald moment wil horen, daarbij slechts beperkt door de vraag of het gewenste ook deel uitmaakt van de catalogus van de aanbieder.

De meest populaire streaming muziekdienst in Nederland is momenteel Spotify, opgericht in 2006. Deze dienst bevat een catalogus van meer dan 15 miljoen tracks en groeit met 10.000 nummers per dag. Spotify biedt drie soorten abonnementen aan.

  • Spotify Open is het gratis abonnement. Hierbij kan de gebruiker maximaal 10 uur gratis luisteren per maand. Op 29 maart 2012 is aangekondigd dat de beperking van het 5 keer beluisteren per nummer voor de Nederlandse abonnees is opgeheven. Bij deze versie is sprake van reclameonderbrekingen.
  • Spotify Unlimited is een betaald abonnement. Voor € 4,99 per maand krijgt de gebruiker onbeperkt toegang tot de database van muziek zonder reclame en tijdslimiet.
  • Spotify Premium kost € 9,99 per maand. Deze dienst biedt betere muziekkwaliteit, gebruik via mobiele apparaten en de optie om muziek offline te beluisteren.

De laatste tijd is echter ook concurrent Deezer aan een opmars bezig. Evenals Spotify beschikt deze Franse dienst over een ruime catalogus van miljoenen tracks, maar is zij geheel webbased. In tegenstelling tot Spotify hoeft er daarom geen programma op de computers geïnstalleerd te worden om ervan gebruik te kunnen maken. Wel is het aanmaken van een gebruikersaccount vereist. De meest recente aanvulling binnen het streamingveld is de Nederlandse lancering van de Amerikaanse dienst Rdio, dat een vergelijkbaar prijs- een aanbodmodel biedt en evenals Deezer binnen de internetbrowser functioneert.

Achtergrondinformatie

Zowel Spotify, Deezer als Rdio mogen zich troosten met het feit dat ze geheel legaal zijn. Een vierde grote aanbieder, Grooveshark, beweegt zich volgens kenners in een grijs gebied, maar mag niet onopgemerkt blijven. Het grote verschil tussen de drie en Grooveshark is dat laatstgenoemde het gebruikers toestaat zelf muziek te uploaden.

Tomahawk

Een bijzondere mediaspeler is Tomahawk. Deze applicatie is een combinatie van een lokale muziekplayer à la iTunes, gecombineerd met streaming aanbod van talloze aanbieders. Zoeken naar muziek gebeurt zowel op je lokale harddisk als op streaming muziekservices.

Muziek in en via de bibliotheek

Bibliotheek.nl (BNL) en de Centrale Discotheek Rotterdam (CDR) zijn op 23 april 2013 exclusief voor bibliotheekleden de pilot eMuziek gestart. De digitale muziekdienst is voor thuisgebruik, bedoeld als gids en bron om muziek te (her)ontdekken. De aangeboden muziek is een dwarsdoorsnede van pop tot klassiek. De gebruiker kan op de diverse muziekstijlen zoeken. Vooralsnog komt ongeveer 20 procent van de bestaande collectie nu digitaal, thuis beschikbaar voor eden, die met hun biblitheekpas inloggen.

screenshot409

Diederik van Leeuwen, directeur BNL:

eMuziek is voor iedereen die thuis muziek wil ontdekken, geïnspireerd raakt en de rest in de bibliotheek beluistert of ergens aanschaft’

Bibliotheekleden kunnen gebruikmaken van de pilot door met hun persoonlijke bibliotheek-pasnummer en wachtwoord in te loggen. Per maand kunnen 150 tracks gestreamd worden. Het aanbod op eMuziek is van platenlabels die toestemming hebben gegeven hun muziek digitaal beschikbaar te stellen. Universal is hiervan de grootste platenmaatschappij.

BNL en Muziekweb streven ernaar om regelmatig nieuwe labels aan het aanbod toe te voegen totdat de complete collectie beschikbaar is. De nieuwe dienst is te vinden op www.bibliotheek.nl/muziek

Achtergrondinformatie:

Wie binnen de muren van de bibliotheek naar muziek wil luisteren, maakt gebruik van de dienst MuziekwebLuister. Ruim 4,5 miljoen tracks uit de collectie van de Centrale Discotheek zijn gratis te beluisteren en bovendien biedt de dienst een schat aan muziekinformatie die nergens anders is te verkrijgen. Een beperkte variant is voor leden die MuziekwebLuister thuis raadplegen; na inlog is van ieder nummer dan slechts 30 seconden te beluisteren. De dienst is te vinden op http://www.muziekweb.nl/Luister/

3voor12 Luisterpaal
Veel kleiner van opzet, maar een uitstekend voorbeeld van streaming muziek beluisteren is de Luisterpaal van VPRO’s 3voor12. Hiermee is het mogelijk een wekelijks nieuw albumaanbod van alternatieve popmuziek te beluisteren. Daarnaast wordt ook specifieke content afkomstig uit het VPRO-archief, of materiaal van een festival als Pinkpop aangeboden. Zoals het een goede online muziekdienst betaamt, beschikt 3 Voor 12 over een app. Vreemd genoeg niet gemakkelijk op de website te vinden en daarom hier de links voor iPhone en voor Android toestellen.

Youtube
Niet een 100% muziekinstrument, maar wel vaak als zodanig gebruikt, is Youtube. Vooral jongeren gebruiken de videodienst om afspeellijsten gevuld met muziek (al dan niet voorzien van een video) af te spelen. Inmiddels zijn er meerdere diensten ontstaan die het eenvoudiger maken muziek van Youtube te vinden en te delen. Enkele mooie voorbeelden daarvan zijn Musictube (voor Windows, Mac en Ubuntu – proberen voor een jaar) en Dragontape (webapp).

Free Music Archive
Waar, uitgezonderd Youtube, alle voornoemde streaming diensten commercieel van opzet zijn, zijn er ook aanbieders die zich volledig richten op rechtenvrij materiaal. Een mooi voorbeeld daarvan is het Free Music Archive. De dienst is in 2009 opgezet door het Amerikaanse onafhankelijke radiostation WFMU en bevat zo’n 50.000 nummers die zijn vrijgegeven onder een Creative Commons-licentie.

Geselecteerde content
Waar voornoemde aanbieders in de basis niets meer doen dan een grote hoeveelheid muziek aanbieden waaruit de gebruiker een eigen selectie kan maken zijn er ook aanbieders die juist van dat selecteren hun kracht maken. Goede voorbeelden hiervan zijn de diensten Shuffler en 22Tracks. Eerstgenoemde maakt een selectie uit het rijke aanbod van muziekweblogs en rangschikt ze naar genre en subgenre.Het principe van 22Tracks bestaat uit het maken van reguliere afspeellijsten in een bepaald genre, samengesteld door een kenner op dat betreffende gebied.

Makers
Hét onderscheidende kenmerk van social media is dat gebruikers content bijdragen: user generated content. Het beschikbaar stellen van eigen muziek op het internet is hier vanzelfsprekend onderdeel van en verschillende online diensten hebben hiervan hun core business gemaakt. Goede voorbeelden hiervan zijn Soundcloud en Bandcamp.

Voor beide diensten geldt dat de maker bepaalt of zijn werk al dan niet gratis gedownload kan worden, streaming beluisteren kan altijd. Soundcloud (opgericht in 2007) is een dienst waarin makers van de meest uiteenlopende muziek en geluidsexperimenten hun aanbod beschikbaar stellen in kleinere communities. Deze muziek kan vervolgens via widgets en apps ook geplaatst worden op andere websites, blogs en sociale netwerken. Bekijk hier een filmpje waarin de oprichters van Soundcloud vertellen over de achtergrond van hun dienst:

Bandcamp, de naam zelf het eigenlijk al, is een dienst die zich specifieker richt op onafhankelijke bands en artiesten. Zij kunnen op de site een eigen pagina (ook wel micro-site genoemd) aanmaken en muziek aanbieden. Bandcamp wordt hierdoor ook wel gezien als de opvolger van MySpace. Een account aanmaken bij Bandcamp is gratis, maar de site ontvangt 15% van de omzet die een artiest maakt wanneer er muziek wordt verkocht. Als er een omzet van $ 5000 is bereikt, daalt dit aandeel naar 10%. In onderstaand filmpje wordt de werking van Bandcamp uitgelegd:

Opdracht
Zie je de opmars van uiteenlopende streaming aanbieders als een kans of bedreiging voor het muziekbibliotheekwerk? Hoe zou je ermee om kunnen gaan, mocht je het willen integreren in het dagelijkse werk? Schrijf hierover een blogpost.

Ding 4. Trends en visies

Bestandsuitwisseling
Muziek en het internet lijken voor elkaar geschapen, maar het huwelijk komt maar moeizaam tot stand. De eerste keer dat beide werelden met elkaar in aanraking kwamen was met de introductie van muziekuitwisseldienst Napster, eind vorige eeuw. De reactie van de muziekdustrie op deze dienst was echter een negatieve. Middels rechtszaken werd de populaire dienst in 2001 offline gedwongen, waarop de liefhebbers van muziek hun heil zochten bij verschillende alternatieven, waaronder Kazaa en Limewire . Deze waren echter allemaal beperkter van opzet, waarmee hun industrie ook het zicht kwijtraakte op waar de digitale gebruikers zich bevonden. Een zeer uitgebreid overzicht over de ontwikkeling van bestandsuitwisseling is hier te lezen: The History of Filesharing.

Daarnaast werd echter ook het signaal genegeerd dat de gebruikers afgaven: wij willen muziek digitaal kunnen consumeren. De MP3 was inmiddels gemeengoed geworden en Napster had aangetoond dat het online delen daarvan in technisch opzicht geen probleem was. Sterker nog, met de toename van het aantal breedbandverbindingen en de snelheid ervan, werd het steeds eenvoudiger onderling muziek uit te wisselen. Daarnaast werd met de komst van het BitTorrent-protocol de techniek om uitwisseling te faciliteren radicaal verbeterd. Een dienst als The Pirate Bay, die gebruikmaakt van het BitTorrent-protocol, is één van de meest recente richtpunten van de muziekindustrie. Een interessante reeks uiterst leesbare blogposts die de gemiste kansen van de muziekindustrie in kaart brengt en, erg interessant, de overeenkomsten met de huidige ontwikkeling van de uitgeverijbranche, is deze: De digitalisering van de muziekindustrie vs. de boekenwereld – het ultieme overzicht.

iTunes en streaming diensten
Heeft de muziekindustrie dan niets geleerd? Nee, zo erg is het niet, want ook zij kan niet meer ontkennen dat het internet als platform kansen biedt. De eerste stap werd gezet met de acceptatie van de ontwikkeling van de iTunes Music Store van Apple, mede populair geworden door de iPod. In deze digitale muziekwinkel bieden labels hun muziek aan. Na aankoop van albums of tracks kunnen deze door de consument op hun computer worden afgespeeld, of worden overgezet naar digitale mediaspelers als de iPod. Daarnaast is er de recente opkomst van streaming muziekdiensten als Spotify of Deezer. Labels stellen hierop hun content beschikbaar die vervolgens, afhankelijk van het type abonnement, afgespeeld kan worden op verschillende media (computer, smartphone, tablet, systemen als Sonos). En natuurlijk de muziekdienst van de Centrale Discotheek Rotterdam, eMuziek.

Nieuwe vorm van handhaving
De laatste tijd lijkt er echter een nieuw offensief van de muziekindustrie in gang gezet te zijn om het uitwisselen van muziek definitief een halt toe te roepen. Waar in het tijdperk van Napster de bedrijven die bestandsuitwisseling mogelijk maakten voor de rechter werden gedaagd en met enorme boetes werden bestraft lijkt de tactiek vandaag de dag meer één van het onbereikbaar maken te zijn. Zo heeft de rechter onlangs besloten dat Nederlandse internetproviders The Pirate Bay voor hun klanten ontoegankelijk moet maken. Hiermee kan je het eens of oneens zijn, maar critici zijn het erover eens dat de opgevoerde inkomstenderving door het illegaal downloaden van muziek niet bijster goed onderbouwd zijn. In het onderstaande filmpje, inmiddels bekend als de $8 billion iPod, wordt dit spraakmakend gedemonstreerd:

Eveneens een interessante voordracht is die van auteur en internetdeskundige Clay Shirky. In de onderstaande videoregistratie legt hij uit waarom eind 2011 in Amerika voorgestelde wetgeving om online piraterij aan te pakken (SOPA: Stop Online Piracy Act), ongewenst is.

Het ‘andere’ collectioneren
Alle deelnemers aan deze reeks Muziekdingen bezitten ongetwijfeld nog een collectie LP’s en CD’s. Het verzamelen van muziek bestond immers niet op een andere manier. De opkomst van het internet en streaming diensten als Spotify of Muziekwebluister geeft echter een andere dimensie aan het begrip collectioneren of verzamelen. Deze technologie maakt het namelijk mogelijk naar muziek te luisteren zonder het fysieke item te bezitten, maar wel in een persoonlijk profiel samen te brengen. Een dienst als bijvoorbeeld Google Music (maar ook Audio Galaxy) maakt het daarnaast tevens mogelijk eigen muziek naar de servers van Google te uploaden en, naast allerlei ander aanbod, voor jezelf streaming beschikbaar te maken. Dit betekent dat je, bijvoorbeeld als je niet thuis bent, via een computer, smartphone of tablet, kan genieten van muziek die ook thuis in de kast staat.

Overigens … Google Music is op dit moment nog niet in Nederland beschikbaar. Houdt de tweets over dit onderwerp in de gaten! Het is overigens wel mogelijk muziek af te spelen vanaf Google Drive:

Omdat online muziekdiensten vaak gekoppeld zijn aan sociale netwerken als Facebook bestaat de mogelijkheid afgespeelde muziek via deze diensten te delen. Dat kan via automatische statusupdates, maar ook door bewust te kiezen favoriete nummers als afspeellijsten met vrienden te delen. Wanneer zij eveneens gebruik maken van de muziekdienst in kwestie kunnen zij ook luisteren naar jouw muziek. Dat gebruikers op deze manier eenvoudig in aanraking komen met nieuwe muziek spreekt voor zich en maakt collectioneren gemakkelijker.

Opdracht
Schrijf een blogpost over hoe jij aankijkt tegen de ontwikkelingen zoals in dit Ding beschreven en benoem eventuele kansen of bedreigingen voor het muziekbibliotheekwerk.