Ding 8. Maken en bewerken

De sterke ontwikkeling van technologie en de opkomst van het internet hebben een positief effect op creatieve uitingen. Het begrip user generated content is bijvoorbeeld iets dat hierdoor ontstaan is en inmiddels als een onmisbaar bestanddeel van het hedendaagse internetervaring wordt beschouwd. In dit Ding behandelen we twee uitingen daarvan: 1. het componeren en produceren van eigen muziek en 2. het produceren van muziek mét muziek van anderen (mashups en remixes).

1. Produceren van eigen muziek
De komst van de geluidstape markeert een moment in de muziekgeschiedenis. Vanaf dan is het namelijk voor iedereen mogelijk om zelf muziek op te nemen, te bewerken en te verspreiden. De ontwikkeling naar de cassetteband, CD-rom en DVD en nu “online” bieden de muzikant van vandaag ongekende mogelijkheden om muziek op te nemen, samen te spelen en promotie te maken.

Onbetwiste koploper waar het gaat om het opnemen en verspreiden van muziek, is YouTube. Ontelbaar veel interpretaties op alle mogelijke instrumenten van songs en composities in alle muziekgenres. Wil je weten hoe een nummer klinkt of hoe het gespeeld moet worden, YouTube heeft het. Ook tal van amateurmusici nemen hun eigen werk op en hopen zo op muzikale samenwerking of een wereldwijde doorbraak.
Via Bladeren door Genres is het aanbodenigszins te bekijken, maar simpelweeg zoeken op titel of artiest of componist levert meer op, omdat niet alle opnamen goed zijn voorzien van opnameinformatie.

Wie bekend is met de basistechnieken van audio- en video opnametechniek, kan met meerdere mensen samen muziek opnemen. En het eindresultaat is dan op YouTube weer te vinden via de zoekterm “internet music collaboration“. Ook eens experimenteren? Deze step-by-step kan je daarbij helpen.

JamLink is een manier om via internet, met een “kastje” als tussenschakel, in realtime met andere JamLink gebruikers muziek te maken. Dit stukje hardware (prijs $ 200,00) doet in deze tijd van “streaming” wat ouderwets aan, maar het is noodzakelijk om je muziekinstrument te kunnen verbinden met het netwerk. De demovideo toont hoe eenvoudig het werkt. Gezien de prijs is het wellicht niet direct voor particulier gebruik geschikt, maar wel voor muziekinstellingen en conservatoria. Lees bijvoorbeeld over het experiment dat de Universiteit Twente ermee deed.

Een web 2.0 toepassing waar musici hun opnamen kunnen bewaren en delen via sociale media, is SoundCloud. Naar ons idee is er geen andere gratis website, waar het zo gemakkelijk is om zelf opgenomen muziek (maar ook opgenomen geluiden!) naar toe te uploaden als bij SoundCloud. Zowel in MP3 formaat, als opnamen die gemaakt zijn met een smartphone, kunnen snel worden verstuurd EN beluisterd via het gebruikerspanel. Eindeloos veel genres en instrumenten zijn er te vinden, die je kunt samenstellen tot afspeellijsten. Het delen en promoten van je muziek gaat eenvoudig via de Facebook-koppeling en vele widgets en apps. Aanrader!

Tenslotte nog een online gereedschap dat is ontwikkeld door de afdeling Educatie van het Muziek Centrum van de Omroep in samenwerking met de AVRO. Met deze tool worden kinderen ertoe uitgedaagd om zelf composities te maken, door vooringespeelde muziekfragmenten met elkaar te combineren. Schuiven, knippen en plakken leidt uiteindelijk tot een nieuw werk, dat de componist in spé kan opslaan in een gallerij. Meer uitleg over Ik Componeer is te lezen op de weblog van de Bibliotheek Rotterdam.

2. Mashups en remixes
Het gebruiken van bestaand muziekmateriaal ter inspiratie is zo oud als de muziek zelf: (letterlijk) citeren of het reageren op elkaar is, met andere woorden, een legitieme praktijk voor een componist of tekstschrijver. Met de opkomst van de tape- en elektronische muziek in de 20e eeuw is dat citeren of het gebruiken van bestaand materiaal alleen maar eenvoudiger geworden. Klassiek is een voorbeeld uit de musique concrète, Étude aux chemins de fer (1948), van Pierre Schaeffer, waarbij opnames van stoomtreinen het bronmateriaal vormden:

Een meer recenter voorbeeld van het letterlijk gebruiken van ander geluidsmateriaal, sampling, is de Amen Break. Dit korte fragment (slechts 6 seconden) uit het nummer Amen, Brother van The Winstons uit 1969 vormt de veelgebruikte basis voor grooves in allerlei soorten muziek, waaronder jungle en hiphop. Bekijk hieronder een korte docu over de Amen Break en lees dit artikel uit The Economist: Seven seconds of fire: How a short burst of drumming changed the face of music

Onderstaande video van Wax Audio is een uitstekend voorbeeld van een mashup waarbij naast muziek ook het beeld ‘meeverandert’, een ontwikkeling die sinds de opkomst van videokanalen als Youtube, sterk is opgekomen:

Een andere spraakmakende mashupartiest is Girl Talk (echte naam: Greg Gillis). Zijn werk is onder meer leidend in de documentaire Rip! A Remix Manifesto. Neem hiervoor zeker even de tijd, want onder andere de problematiek inzake auteursrecht komt in deze docu uitgebreid aan bod. Lees daarnaast hier een bespreking van de film.

[FILM] RIP! A Remix Manifesto [480p – best available] from JJ Holst on Vimeo.

De muziek van Girl Talk zelf is voor liefhebbers ervan aanleiding om er ook mee aan de slag te gaan. Zo is er door een fan een website opgezet die alle gebruikte samples in real time op een tijdslijn visualiseert. Het resultaat daarvan is indrukwekkend.

Er zijn natuurlijk ook mashup voorbeelden met klassieke muziek, zoals deze bij SoundCloud selectie:

Opdracht

Bespeel je zelf een instrument of heb je de beschikking over geluidsopnamen, maak dan eens een account bij SoundCloud en upload eens een bestand. Als je al over een Facebookaccount beschikt, dan kun je daarmee inloggen. Experimenteer ook eens door te bladeren in de duizenden tracks en evenzovele groups.

Schrijf op je weblog een stukje over je bevindingen en uiteraard lezen we graag over jouw ideëen hoe je de muziek – die je op de manieren ontdekt zoals we in dit Ding beschreven – kunt hergebruiken voor jouw werksituatie.

Ding 5. Luisteren

Doorbraak
2012 lijkt het jaar te zijn waarin het verschijnsel streaming muziek echt voet aan de grond krijgt. Waar in trends en visies nog veel werd gesproken over het downloaden van muziek, betekent de opkomst van streaming dat het verzamelen van muziek op (lokale) computers of andere media (telefoons en tablets bijvoorbeeld) niet altijd meer nodig is. Het fenomeen streaming is daarmee een voorbeeld van cloud computing: we doen in toenemende mate alles online en maken bijvoorbeeld gebruik van Gmail om te mailen, hebben een virtuele harde schijf met Dropbox en gebruiken sociale netwerken als Facebook. Waarom dus niet alle beschikbare muziek in the cloud plaatsen en voor iedereen toegankelijk maken? Inmiddels zijn er meerdere streaming muziekaanbieders, waarvan Digimuziek een uitgebreid overzicht heeft samengesteld

Dit betekent echter niet dat downloaden niet meer bestaat. Integendeel, diensten die bijvoorbeeld gebruik maken van het BitTorrent-protocol zijn er nog legio, evenals de zogenaamde cyberlockers, zoals Rapidshare en Mediafire.

Achtergrondinformatie

Streaming?
Streaming muziek kan je omschrijven als online luisteren. Het combineert daarmee eigenlijk de eigenschappen van radio met het principe ‘on demand’. De gebruiker bepaalt dus wat hij of zij op een bepaald moment wil horen, daarbij slechts beperkt door de vraag of het gewenste ook deel uitmaakt van de catalogus van de aanbieder.

De meest populaire streaming muziekdienst in Nederland is momenteel Spotify, opgericht in 2006. Deze dienst bevat een catalogus van meer dan 15 miljoen tracks en groeit met 10.000 nummers per dag. Spotify biedt drie soorten abonnementen aan.

  • Spotify Open is het gratis abonnement. Hierbij kan de gebruiker maximaal 10 uur gratis luisteren per maand. Op 29 maart 2012 is aangekondigd dat de beperking van het 5 keer beluisteren per nummer voor de Nederlandse abonnees is opgeheven. Bij deze versie is sprake van reclameonderbrekingen.
  • Spotify Unlimited is een betaald abonnement. Voor € 4,99 per maand krijgt de gebruiker onbeperkt toegang tot de database van muziek zonder reclame en tijdslimiet.
  • Spotify Premium kost € 9,99 per maand. Deze dienst biedt betere muziekkwaliteit, gebruik via mobiele apparaten en de optie om muziek offline te beluisteren.

De laatste tijd is echter ook concurrent Deezer aan een opmars bezig. Evenals Spotify beschikt deze Franse dienst over een ruime catalogus van miljoenen tracks, maar is zij geheel webbased. In tegenstelling tot Spotify hoeft er daarom geen programma op de computers geïnstalleerd te worden om ervan gebruik te kunnen maken. Wel is het aanmaken van een gebruikersaccount vereist. De meest recente aanvulling binnen het streamingveld is de Nederlandse lancering van de Amerikaanse dienst Rdio, dat een vergelijkbaar prijs- een aanbodmodel biedt en evenals Deezer binnen de internetbrowser functioneert.

Achtergrondinformatie

Zowel Spotify, Deezer als Rdio mogen zich troosten met het feit dat ze geheel legaal zijn. Een vierde grote aanbieder, Grooveshark, beweegt zich volgens kenners in een grijs gebied, maar mag niet onopgemerkt blijven. Het grote verschil tussen de drie en Grooveshark is dat laatstgenoemde het gebruikers toestaat zelf muziek te uploaden.

Tomahawk

Een bijzondere mediaspeler is Tomahawk. Deze applicatie is een combinatie van een lokale muziekplayer à la iTunes, gecombineerd met streaming aanbod van talloze aanbieders. Zoeken naar muziek gebeurt zowel op je lokale harddisk als op streaming muziekservices.

Muziek in en via de bibliotheek

Bibliotheek.nl (BNL) en de Centrale Discotheek Rotterdam (CDR) zijn op 23 april 2013 exclusief voor bibliotheekleden de pilot eMuziek gestart. De digitale muziekdienst is voor thuisgebruik, bedoeld als gids en bron om muziek te (her)ontdekken. De aangeboden muziek is een dwarsdoorsnede van pop tot klassiek. De gebruiker kan op de diverse muziekstijlen zoeken. Vooralsnog komt ongeveer 20 procent van de bestaande collectie nu digitaal, thuis beschikbaar voor eden, die met hun biblitheekpas inloggen.

screenshot409

Diederik van Leeuwen, directeur BNL:

eMuziek is voor iedereen die thuis muziek wil ontdekken, geïnspireerd raakt en de rest in de bibliotheek beluistert of ergens aanschaft’

Bibliotheekleden kunnen gebruikmaken van de pilot door met hun persoonlijke bibliotheek-pasnummer en wachtwoord in te loggen. Per maand kunnen 150 tracks gestreamd worden. Het aanbod op eMuziek is van platenlabels die toestemming hebben gegeven hun muziek digitaal beschikbaar te stellen. Universal is hiervan de grootste platenmaatschappij.

BNL en Muziekweb streven ernaar om regelmatig nieuwe labels aan het aanbod toe te voegen totdat de complete collectie beschikbaar is. De nieuwe dienst is te vinden op www.bibliotheek.nl/muziek

Achtergrondinformatie:

Wie binnen de muren van de bibliotheek naar muziek wil luisteren, maakt gebruik van de dienst MuziekwebLuister. Ruim 4,5 miljoen tracks uit de collectie van de Centrale Discotheek zijn gratis te beluisteren en bovendien biedt de dienst een schat aan muziekinformatie die nergens anders is te verkrijgen. Een beperkte variant is voor leden die MuziekwebLuister thuis raadplegen; na inlog is van ieder nummer dan slechts 30 seconden te beluisteren. De dienst is te vinden op http://www.muziekweb.nl/Luister/

3voor12 Luisterpaal
Veel kleiner van opzet, maar een uitstekend voorbeeld van streaming muziek beluisteren is de Luisterpaal van VPRO’s 3voor12. Hiermee is het mogelijk een wekelijks nieuw albumaanbod van alternatieve popmuziek te beluisteren. Daarnaast wordt ook specifieke content afkomstig uit het VPRO-archief, of materiaal van een festival als Pinkpop aangeboden. Zoals het een goede online muziekdienst betaamt, beschikt 3 Voor 12 over een app. Vreemd genoeg niet gemakkelijk op de website te vinden en daarom hier de links voor iPhone en voor Android toestellen.

Youtube
Niet een 100% muziekinstrument, maar wel vaak als zodanig gebruikt, is Youtube. Vooral jongeren gebruiken de videodienst om afspeellijsten gevuld met muziek (al dan niet voorzien van een video) af te spelen. Inmiddels zijn er meerdere diensten ontstaan die het eenvoudiger maken muziek van Youtube te vinden en te delen. Enkele mooie voorbeelden daarvan zijn Musictube (voor Windows, Mac en Ubuntu – proberen voor een jaar) en Dragontape (webapp).

Free Music Archive
Waar, uitgezonderd Youtube, alle voornoemde streaming diensten commercieel van opzet zijn, zijn er ook aanbieders die zich volledig richten op rechtenvrij materiaal. Een mooi voorbeeld daarvan is het Free Music Archive. De dienst is in 2009 opgezet door het Amerikaanse onafhankelijke radiostation WFMU en bevat zo’n 50.000 nummers die zijn vrijgegeven onder een Creative Commons-licentie.

Geselecteerde content
Waar voornoemde aanbieders in de basis niets meer doen dan een grote hoeveelheid muziek aanbieden waaruit de gebruiker een eigen selectie kan maken zijn er ook aanbieders die juist van dat selecteren hun kracht maken. Goede voorbeelden hiervan zijn de diensten Shuffler en 22Tracks. Eerstgenoemde maakt een selectie uit het rijke aanbod van muziekweblogs en rangschikt ze naar genre en subgenre.Het principe van 22Tracks bestaat uit het maken van reguliere afspeellijsten in een bepaald genre, samengesteld door een kenner op dat betreffende gebied.

Makers
Hét onderscheidende kenmerk van social media is dat gebruikers content bijdragen: user generated content. Het beschikbaar stellen van eigen muziek op het internet is hier vanzelfsprekend onderdeel van en verschillende online diensten hebben hiervan hun core business gemaakt. Goede voorbeelden hiervan zijn Soundcloud en Bandcamp.

Voor beide diensten geldt dat de maker bepaalt of zijn werk al dan niet gratis gedownload kan worden, streaming beluisteren kan altijd. Soundcloud (opgericht in 2007) is een dienst waarin makers van de meest uiteenlopende muziek en geluidsexperimenten hun aanbod beschikbaar stellen in kleinere communities. Deze muziek kan vervolgens via widgets en apps ook geplaatst worden op andere websites, blogs en sociale netwerken. Bekijk hier een filmpje waarin de oprichters van Soundcloud vertellen over de achtergrond van hun dienst:

Bandcamp, de naam zelf het eigenlijk al, is een dienst die zich specifieker richt op onafhankelijke bands en artiesten. Zij kunnen op de site een eigen pagina (ook wel micro-site genoemd) aanmaken en muziek aanbieden. Bandcamp wordt hierdoor ook wel gezien als de opvolger van MySpace. Een account aanmaken bij Bandcamp is gratis, maar de site ontvangt 15% van de omzet die een artiest maakt wanneer er muziek wordt verkocht. Als er een omzet van $ 5000 is bereikt, daalt dit aandeel naar 10%. In onderstaand filmpje wordt de werking van Bandcamp uitgelegd:

Opdracht
Zie je de opmars van uiteenlopende streaming aanbieders als een kans of bedreiging voor het muziekbibliotheekwerk? Hoe zou je ermee om kunnen gaan, mocht je het willen integreren in het dagelijkse werk? Schrijf hierover een blogpost.