Ding 11. Waar gaan we heen?

Je bent aangekomen bij het laatste Ding! Je hebt in de afgelopen weken kennis gemaakt met ontwikkelingen in de muziek die van grote invloed zijn op allerlei facetten ervan. De muziekbeoefenaar kan op nieuwe manieren muziek maken en deze delen met gelijkgestemden. De uitgevers van geluidsdragers en bladmuziek zien dat er nieuwe spelers op de markt zijn gekomen die een bedreiging kunnen zijn voor hun voortbestaan. En bibliotheken hebben te maken met de gevolgen hiervan.

Uitleningen van CD’s en bladmuziek in openbare bibliotheken lopen al jaren terug, afdelingen worden gesloten en muziekorganisaties zijn voortdurend in een strijd gewikkeld met subsidieverstrekkers.

Het doel van dit leertraject is om jou als medewerker van een muziekbibliotheek of muziekgeïnteresseerde een blik te bieden op al deze ontwikkelingen. Maar vooral ook om je te laten nadenken over de mogelijkheden die dit alles te bieden heeft voor jou en je bibliotheek. Welke rol kan je als specialist innemen en hoe kun je muziekliefhebbers wijzen op de nieuwe bronnen. En hoe kun je zelf al deze websites en diensten inzetten in je taak als informatiebemiddelaar.

Slotoefening

Je hebt op je weblog al over ieder Ding een stukje geschreven. Ter afsluiting vragen we je om een laatste bijdrage, waarin je op het bovenstaande in gaat. Hoe zie jij de toekomst van je (muziek)bibliotheek en welke rol ga jij hierbij innemen.

We horen ook graag of je onderwerpen hebt gemist of tips hebt om Muziekdingen te verbeteren.

Wij groeten u!

Jeroen de Boer en Rob Coers

Ding 10. Zoeken en vinden

Het zoeken en vinden van muziek is de laatste jaren stukken eenvoudiger geworden doordat Google in staat is om informatie over muziek en musici te vinden, geluidsopnamen en bladmuziek. Goede kennis van het zoeken en vinden met Google is natuurlijk een vereiste (gebruik aanhalingstekens, creatief bedenken van zoektermen, toevoegen van bestandsextensies als .mp3 en .pdf). Daarbij is het belangrijk te beseffen dat Google beperkingen kent in het zoeken in “onbereikbare” delen van het web; de gespecialiseerde databases en bibliotheekcatalogi.

Google

Het zoekgereedschap dat voor vrijwel iedereen het eerste middel is bij het zoeken. We geven enkele tips om sneller te vinden.

  • songteksten en libretto (operateksten), titel bekend: “de titel van het lied of opera” artiest (of componist) lyrics OR text OR tekst
  • songteksten en libretto, titel niet bekend: “een zo uniek mogelijke regel uit het lied” lyrics OR text OR tekst
  • album of lied om te downloaden via online winkel of peer-to-peer netwerken: “titel van het album” artiest (of componist) torrent OR mp3
  • bladmuziek klassiek: bwv 988 filetype:pdf
  • bladmuziek van een song: “on green dolphin street” filetype:pdf
  • muziek op een specifieke site: poppetjes ogen site:muziekschatten.nl

Om betere resultaten te halen uit je zoekopdrachten, heeft Google zelf een speciale website ingericht met tips en trucs, Inside Search.

Specifiek zoeken in databases en bibliotheekcatalogi – bladmuziek

Het International Music Score Library Project (beter bekend als “Petrucci”) is een project dat in 2006 is gestart en dat tot doel heeft om gedrukte muziek die beschikbaar is in het publieke domein te bewerken, te verzamelen en dat beschikbaar te stellen. De gekozen vorm is die van een Wiki, waardoor het toevoegen van nieuwe werken door de internetgemeenschap, eenvoudig is. Het project is volledig legaal, omdat de muziek meer dan vijftig jaar geleden voor het eerst werd gepubliceerd. Downloaden en uitvoeren is toegestaan zonder registratie, om zelf bladmuziek toe te voegen aan de database is een gebruikersaccount benodigd.

Een ander voorbeeld van een “sociale” collectie is “Muziekschatten“, een initiatief van de Muziekbibliotheek van de Omroep (MCO-MB). Bijna 5000 unieke bladmuziekwerken uit de bibliotheek zijn gedigitaliseerd en via de website in te zien of te downloaden. Het sociale aspect bestaat uit de optie om een muziekschat te delen op Twitter en Facebook en de mogelijkheid om een scanverzoek te doen voor een niet-gedigitaliseerd item uit haar collectie. Daarnaast is er een forum waarop ervaringen kunnen worden gedeeld en vragen gesteld. Zeer bijzonder is de mogelijkheid om een eigen uitvoering of opname van een muziekschat toe te voegen. De Virtuele Studio toont de recente en meest beluisterde uploads. Tenslotte beschikt de website over een zogenoemde OmroepmuziekWiki met informatie over personen en ensembles uit de omroepmuziekgeschiedenis. Voor het downloaden van bladmuziek, doen van scanverzoeken, uploaden van opnamen en bewerken van wikilemma’s is registratie (eenmalig en gratis) vereist.

De Choral Public Domain Library is te vergelijken met Petrucci, ware het niet dat de CPDL zich volledig heeft toegelegd op het verzamelen en beschikbaar stellen van koorwerken. De duizenden composities zijn allemaal beschikbaar als PDF en geluidsbestand (in MIDI formaat) en in veel gevallen zelfs als bestand om verder te bewerken in een muzieknotatieprogramma. Zoeken kan op de de gebruikelijk manieren, maar ook op combinatie van zangstemmen.

Specifiek zoeken in databases en bibliotheekcatalogi – audio

Muziek in De Nationale Bibliotheek Catalogus

Op het moment van schrijven (eind 2012) is de supercatalogus die de collecties van alle aangesloten bibliotheken beschikbaar zal maken nog in ontwikkeling. Muziek (zowel audio als bladmuziek) zal hierin een prominente plaats gaan krijgen, zodat muziekliefhebbers op eenvoudige manier hun gewenste materiaal digitaal en fysiek in handen kunnen krijgen. Denk bij de collecties aan de materialen bij de Centrale Discotheek Rotterdam, de openbare- en universiteitsbibliotheken, maar ook aan de externe bronnen die hierboven genoemd zijn. Over de mogelijkheden die dit bibliotheekinitiatief (maar ook de discussies die het opwerpt) in zich heeft, zijn deze publicaties van belang:

Oefening

Bekijk de in dit Ding besproken databases en schrijf er een bericht over op je weblog. We lezen graag hoe je denkt welke bijdrage deze bronnen leveren aan jouw bibliotheek of aan je informatiefunctie. Ben je interessante bijdragen tegengekomen over deze initiatieven, laat dat dan weten in een reactie op dit Ding.

Ding 8. Maken en bewerken

De sterke ontwikkeling van technologie en de opkomst van het internet hebben een positief effect op creatieve uitingen. Het begrip user generated content is bijvoorbeeld iets dat hierdoor ontstaan is en inmiddels als een onmisbaar bestanddeel van het hedendaagse internetervaring wordt beschouwd. In dit Ding behandelen we twee uitingen daarvan: 1. het componeren en produceren van eigen muziek en 2. het produceren van muziek mét muziek van anderen (mashups en remixes).

1. Produceren van eigen muziek
De komst van de geluidstape markeert een moment in de muziekgeschiedenis. Vanaf dan is het namelijk voor iedereen mogelijk om zelf muziek op te nemen, te bewerken en te verspreiden. De ontwikkeling naar de cassetteband, CD-rom en DVD en nu “online” bieden de muzikant van vandaag ongekende mogelijkheden om muziek op te nemen, samen te spelen en promotie te maken.

Onbetwiste koploper waar het gaat om het opnemen en verspreiden van muziek, is YouTube. Ontelbaar veel interpretaties op alle mogelijke instrumenten van songs en composities in alle muziekgenres. Wil je weten hoe een nummer klinkt of hoe het gespeeld moet worden, YouTube heeft het. Ook tal van amateurmusici nemen hun eigen werk op en hopen zo op muzikale samenwerking of een wereldwijde doorbraak.
Via Bladeren door Genres is het aanbodenigszins te bekijken, maar simpelweeg zoeken op titel of artiest of componist levert meer op, omdat niet alle opnamen goed zijn voorzien van opnameinformatie.

Wie bekend is met de basistechnieken van audio- en video opnametechniek, kan met meerdere mensen samen muziek opnemen. En het eindresultaat is dan op YouTube weer te vinden via de zoekterm “internet music collaboration“. Ook eens experimenteren? Deze step-by-step kan je daarbij helpen.

JamLink is een manier om via internet, met een “kastje” als tussenschakel, in realtime met andere JamLink gebruikers muziek te maken. Dit stukje hardware (prijs $ 200,00) doet in deze tijd van “streaming” wat ouderwets aan, maar het is noodzakelijk om je muziekinstrument te kunnen verbinden met het netwerk. De demovideo toont hoe eenvoudig het werkt. Gezien de prijs is het wellicht niet direct voor particulier gebruik geschikt, maar wel voor muziekinstellingen en conservatoria. Lees bijvoorbeeld over het experiment dat de Universiteit Twente ermee deed.

Een web 2.0 toepassing waar musici hun opnamen kunnen bewaren en delen via sociale media, is SoundCloud. Naar ons idee is er geen andere gratis website, waar het zo gemakkelijk is om zelf opgenomen muziek (maar ook opgenomen geluiden!) naar toe te uploaden als bij SoundCloud. Zowel in MP3 formaat, als opnamen die gemaakt zijn met een smartphone, kunnen snel worden verstuurd EN beluisterd via het gebruikerspanel. Eindeloos veel genres en instrumenten zijn er te vinden, die je kunt samenstellen tot afspeellijsten. Het delen en promoten van je muziek gaat eenvoudig via de Facebook-koppeling en vele widgets en apps. Aanrader!

Tenslotte nog een online gereedschap dat is ontwikkeld door de afdeling Educatie van het Muziek Centrum van de Omroep in samenwerking met de AVRO. Met deze tool worden kinderen ertoe uitgedaagd om zelf composities te maken, door vooringespeelde muziekfragmenten met elkaar te combineren. Schuiven, knippen en plakken leidt uiteindelijk tot een nieuw werk, dat de componist in spé kan opslaan in een gallerij. Meer uitleg over Ik Componeer is te lezen op de weblog van de Bibliotheek Rotterdam.

2. Mashups en remixes
Het gebruiken van bestaand muziekmateriaal ter inspiratie is zo oud als de muziek zelf: (letterlijk) citeren of het reageren op elkaar is, met andere woorden, een legitieme praktijk voor een componist of tekstschrijver. Met de opkomst van de tape- en elektronische muziek in de 20e eeuw is dat citeren of het gebruiken van bestaand materiaal alleen maar eenvoudiger geworden. Klassiek is een voorbeeld uit de musique concrète, Étude aux chemins de fer (1948), van Pierre Schaeffer, waarbij opnames van stoomtreinen het bronmateriaal vormden:

Een meer recenter voorbeeld van het letterlijk gebruiken van ander geluidsmateriaal, sampling, is de Amen Break. Dit korte fragment (slechts 6 seconden) uit het nummer Amen, Brother van The Winstons uit 1969 vormt de veelgebruikte basis voor grooves in allerlei soorten muziek, waaronder jungle en hiphop. Bekijk hieronder een korte docu over de Amen Break en lees dit artikel uit The Economist: Seven seconds of fire: How a short burst of drumming changed the face of music

Onderstaande video van Wax Audio is een uitstekend voorbeeld van een mashup waarbij naast muziek ook het beeld ‘meeverandert’, een ontwikkeling die sinds de opkomst van videokanalen als Youtube, sterk is opgekomen:

Een andere spraakmakende mashupartiest is Girl Talk (echte naam: Greg Gillis). Zijn werk is onder meer leidend in de documentaire Rip! A Remix Manifesto. Neem hiervoor zeker even de tijd, want onder andere de problematiek inzake auteursrecht komt in deze docu uitgebreid aan bod. Lees daarnaast hier een bespreking van de film.

[FILM] RIP! A Remix Manifesto [480p – best available] from JJ Holst on Vimeo.

De muziek van Girl Talk zelf is voor liefhebbers ervan aanleiding om er ook mee aan de slag te gaan. Zo is er door een fan een website opgezet die alle gebruikte samples in real time op een tijdslijn visualiseert. Het resultaat daarvan is indrukwekkend.

Er zijn natuurlijk ook mashup voorbeelden met klassieke muziek, zoals deze bij SoundCloud selectie:

Opdracht

Bespeel je zelf een instrument of heb je de beschikking over geluidsopnamen, maak dan eens een account bij SoundCloud en upload eens een bestand. Als je al over een Facebookaccount beschikt, dan kun je daarmee inloggen. Experimenteer ook eens door te bladeren in de duizenden tracks en evenzovele groups.

Schrijf op je weblog een stukje over je bevindingen en uiteraard lezen we graag over jouw ideëen hoe je de muziek – die je op de manieren ontdekt zoals we in dit Ding beschreven – kunt hergebruiken voor jouw werksituatie.

Ding 7. Aanbevelen

Social media zijn bij uitstek geschikt om kennis over bepaalde onderwerpen te verspreiden. Op zich zijn voor de hand liggende social media als Facebook of Twitter hiervoor inzetbaar. Er zijn echter ook verscheidene diensten beschikbaar die volledig toegespitst zijn op selectie en aanbevelen, ook wel content curation genoemd. In dit Ding willen we daarvan twee uitdiepen: Storify en Scoop.it. Let op: dit zijn geen specifieke muziekdiensten, maar hiervoor wel uitstekend inzetbaar.

Storify

Storify is een dienst waarmee je, gebruikmakend van social media en persoonlijke bijdragen, een verhaal kan vertellen. Het werkt als volgt:

1. Ga naar de website van Storify en maak een account aan.
2. Log in en klik op Create Story.
3. Je komt nu op een pagina terecht die er zo uitziet:

4. Aan de linkerkant van het scherm kan je tekst invoeren, bijvoorbeeld om te beginnen met een titel.
5. Aan de rechterkant van het scherm zoek en selecteer je content uit verschillende social mediabronnen. Klik bijvoorbeeld op het Youtube-icoontje en doorzoek vanuit dit Storifyscherm Youtube.
6. De resultaten verschijnen en kunnen met de muis naar het linkergedeelte van het scherm gesleept worden, waarbij een Youtuberesultaat automatisch omgezet wordt naar een ge-embed filmpje.
7. Tussen de geselecteerde social mediacontent kan je tekstuele bijdragen zetten om bijvoorbeeld duidelijk te maken waarom een bepaalde keuze gemaakt is, of om resultaten aan elkaar te praten.
8. Het resultaat is een verhaal

Scoop.it

Scoop.it is een zogenaamde content curation tool. Dit houdt in dat je selecties kan maken uit contentaanbod en dit naar keuze kan onderbrengen in bepaalde zelfgekozen categorieën.

1. Ga naar de site van Scoop.it en maak een account aan.
2. Na het bevestigen van de aanmelding word je uitgenodigd een eerste topic te starten. Kies hiervoor een onderwerp naar keuze. 3. Geef in de volgende stap aan waarover het onderwerp gaat, de taal waarin je cureert en trefwoorden die van toepassing zijn.
4. Klik op Go! en sleep in de volgende stap de ‘bookmarklet’ naar de menubalk van de webbrowser. Dit programmaatje helpt bij het toevoegen van content terwijl je surft zonder ingelogd te zijn bij Scoop.it.
5. Start curating!

Je kan nu een tweetal manieren gebruiken om nieuwsitems of andere relevante informatie aan je topic toe te voegen: binnen Scoop.it of buiten Scoop.it:

Binnen Scoop.it:

1. Klik binnen je topic op de button Manage sources:


2. In het volgende scherm wordt onder de tab Search Sources een aantal vaste zoekbronnen aangeboden die via zelfopgegeven keywords doorzocht worden. De bronnen (rechterkolom) kan je naar behoeven verwijderen.
Via de tab Advanced Options kan je echter ook specifieke zoekbronnen opnemen, zoals Twittergebruikers die volgt, het doorzoeken van diensten van Google of het opnemen van specifieke Facebookpagina’s. Ook kan je een RSS-feed (bijvoorbeeld die van jezelf) opnemen in het bronnenaanbod.

3. Na het selecteren van de bronnen die je wilt gebruiken (en die je overigens te allen tijde kan aanpassen) klik je op Curate en zie je dat op basis van jouw instellingen content aangeboden wordt.

Buiten Scoop.it:
Wanneer je al surfend stuit op een interessante website, tweet, Facebookpagina of anderzins klik je op de bookmarklet in de browserbalk. Er opent nu een venster waarin je desgewenst wat aanpassingen kan doen. Vervolgens klik je op Publish en is het onderwerp toegevoegd aan je Scoop.it-overzicht.

Maar wat nu?
Het verzamelde materiaal binnen een topic op Scoop.it wordt samengebracht op een onderwerpspagina die eruit ziet als een online krant. Bekijk deze pagina maar eens. Op zich is dat al een uitstekende bron om te gebruiken binnen de dienstverlening. Deze pagina als geheel, maar ook de afzonderlijke berichten, zijn echter ook te verspreiden via verschillende sociale media (Facebook, Twitter, Pinterest, WordPress etc.). En er bestaat de mogelijkheid scoops te rescoopen, wat zoveel betekent als het plaatsen van het bericht van een andere Scoop.it gebruiker op je eigen pagina. Middels al deze manieren kan je anderen op de hoogte brengen en houden van wat jij als content curator verzameld en geduid hebt.

Opdracht:
1. Vertel een verhaal met Storify en ga daarbij uit van je favoriete muziekgenre. Gebruik hiervoor minimaal vier verschillende bronnen.
2. Maak een pagina aan bij Scoop.it en neem hier in ieder geval je Storify op.

Ding 6. Delen

Waar het normaal gesproken zo was dat je kon pronken met een goedgevulde boeken- of platenkast is dat binnen het digitale domein heel wat wat minder indrukwekkend. Omdat het, in het bijzonder met streaming services, ook niet meer vereist muziek te bezitten ontstaan er andere manieren om smaak en kennis te verspreiden. Het is wat dat betreft een treffende uitspraak van Charles Leadbeater die uitstekend weergeeft wat één van de basisbeginselen van sociale netwerken is:

In the past you were what you owned, now you are what you share”

dat onderdeel is van onderstaande korte animatie:

Twitter, Facebook en andere sociale netwerken
Waar dat delen, zoals uit de voorgaande Dingen bleek, gebeurde door materiaal van iemand te downloaden dan wel het beschikbaar te stellen middels uploaden, is dat nu in principe niet meer nodig. De streaming aanbieders hebben namelijk veelal de mogelijkheid datgene wat je beluistert, waardeert of om het even wat voor mening je erover hebt, te delen met anderen. Een veelgebruikte manier daarvoor is om het via de sociale netwerken die gebruikt kenbaar te maken. Muziekdiensten bieden daarom veelal de mogelijkheid om dit te kunnen doen:

Delen met Spotify
Delen met Grooveshark
Delen met Bandcamp
Delen met Soundcloud

Embedden
Een andere manier om muziek te delen is via zogenaamde embeds. Dit principe zou je kunnen omschrijven als het opnemen van content uit een externe bron in bijvoorbeeld een weblog of site op een manier waarop het lijkt alsof het deel uitmaakt ván die site. Een voorbeeld van een embed is het Youtubefilmpje aan het begin van dit Ding. Waar het voor veel gebruikers inmiddels duidelijk is dat Youtube deze functie biedt is dat qua muziekdiensten een nieuwer fenomeen. Spotify heeft het bijvoorbeeld pas in april 2012 mogelijk gemaakt, via de optie Kopieër ingebouwde code:

Spotify embedden

Wanneer die code in de blogpost geplakt wordt verschijnt het volgende (al vereist het afspelen van de muziek wel een Spotify-account):

Soundcloud embedden

In het geval van bijvoorbeeld Soundcloud verschijnt de volgende popup die de mogelijkheid biedt de embedcode te kopieëren:

die eenmaal geplakt leidt tot het volgende resultaat:

Toma.hk
Een dienst die van specifiek het embedden van muziek werk heeft gemaakt is Toma.hk. Met deze webapp van de makers van de muziekspeler Tomahawk kan allereerst gezocht worden naar gewenste muziek. Van het zoekresultaat, waarbij geput wordt uit uiteenlopende bronnen als Spotify, Soundcloud en Last.fm, wordt vervolgens een embedcode aangemaakt, bijvoorbeeld deze:

Een ingesloten platenspeler
Een voorbeeld van een embed die zich visueel onderscheidt van voornoemde varianten is die van platenlabel Kompakt. In hun webshop, die zich richt op elektronische muziek en daarmee onder andere dj’s, wordt de liefde voor de platenspeler mooi verbeeld:

Kompakt embben

met het volgende resultaat na kopieëren van de embedcode:

Opdracht
Schrijf een blogpost waarin je minimaal drie muziekembeds uit verschillende bronnen samenbrengt. Beschrijf tevens hoe deze mogelijkheid voor het muziekbibliotheekwerk voordelen kan hebben.

Ding 5. Luisteren

Doorbraak
2012 lijkt het jaar te zijn waarin het verschijnsel streaming muziek echt voet aan de grond krijgt. Waar in trends en visies nog veel werd gesproken over het downloaden van muziek, betekent de opkomst van streaming dat het verzamelen van muziek op (lokale) computers of andere media (telefoons en tablets bijvoorbeeld) niet altijd meer nodig is. Het fenomeen streaming is daarmee een voorbeeld van cloud computing: we doen in toenemende mate alles online en maken bijvoorbeeld gebruik van Gmail om te mailen, hebben een virtuele harde schijf met Dropbox en gebruiken sociale netwerken als Facebook. Waarom dus niet alle beschikbare muziek in the cloud plaatsen en voor iedereen toegankelijk maken? Inmiddels zijn er meerdere streaming muziekaanbieders, waarvan Digimuziek een uitgebreid overzicht heeft samengesteld

Dit betekent echter niet dat downloaden niet meer bestaat. Integendeel, diensten die bijvoorbeeld gebruik maken van het BitTorrent-protocol zijn er nog legio, evenals de zogenaamde cyberlockers, zoals Rapidshare en Mediafire.

Achtergrondinformatie

Streaming?
Streaming muziek kan je omschrijven als online luisteren. Het combineert daarmee eigenlijk de eigenschappen van radio met het principe ‘on demand’. De gebruiker bepaalt dus wat hij of zij op een bepaald moment wil horen, daarbij slechts beperkt door de vraag of het gewenste ook deel uitmaakt van de catalogus van de aanbieder.

De meest populaire streaming muziekdienst in Nederland is momenteel Spotify, opgericht in 2006. Deze dienst bevat een catalogus van meer dan 15 miljoen tracks en groeit met 10.000 nummers per dag. Spotify biedt drie soorten abonnementen aan.

  • Spotify Open is het gratis abonnement. Hierbij kan de gebruiker maximaal 10 uur gratis luisteren per maand. Op 29 maart 2012 is aangekondigd dat de beperking van het 5 keer beluisteren per nummer voor de Nederlandse abonnees is opgeheven. Bij deze versie is sprake van reclameonderbrekingen.
  • Spotify Unlimited is een betaald abonnement. Voor € 4,99 per maand krijgt de gebruiker onbeperkt toegang tot de database van muziek zonder reclame en tijdslimiet.
  • Spotify Premium kost € 9,99 per maand. Deze dienst biedt betere muziekkwaliteit, gebruik via mobiele apparaten en de optie om muziek offline te beluisteren.

De laatste tijd is echter ook concurrent Deezer aan een opmars bezig. Evenals Spotify beschikt deze Franse dienst over een ruime catalogus van miljoenen tracks, maar is zij geheel webbased. In tegenstelling tot Spotify hoeft er daarom geen programma op de computers geïnstalleerd te worden om ervan gebruik te kunnen maken. Wel is het aanmaken van een gebruikersaccount vereist. De meest recente aanvulling binnen het streamingveld is de Nederlandse lancering van de Amerikaanse dienst Rdio, dat een vergelijkbaar prijs- een aanbodmodel biedt en evenals Deezer binnen de internetbrowser functioneert.

Achtergrondinformatie

Zowel Spotify, Deezer als Rdio mogen zich troosten met het feit dat ze geheel legaal zijn. Een vierde grote aanbieder, Grooveshark, beweegt zich volgens kenners in een grijs gebied, maar mag niet onopgemerkt blijven. Het grote verschil tussen de drie en Grooveshark is dat laatstgenoemde het gebruikers toestaat zelf muziek te uploaden.

Tomahawk

Een bijzondere mediaspeler is Tomahawk. Deze applicatie is een combinatie van een lokale muziekplayer à la iTunes, gecombineerd met streaming aanbod van talloze aanbieders. Zoeken naar muziek gebeurt zowel op je lokale harddisk als op streaming muziekservices.

Muziek in en via de bibliotheek

Bibliotheek.nl (BNL) en de Centrale Discotheek Rotterdam (CDR) zijn op 23 april 2013 exclusief voor bibliotheekleden de pilot eMuziek gestart. De digitale muziekdienst is voor thuisgebruik, bedoeld als gids en bron om muziek te (her)ontdekken. De aangeboden muziek is een dwarsdoorsnede van pop tot klassiek. De gebruiker kan op de diverse muziekstijlen zoeken. Vooralsnog komt ongeveer 20 procent van de bestaande collectie nu digitaal, thuis beschikbaar voor eden, die met hun biblitheekpas inloggen.

screenshot409

Diederik van Leeuwen, directeur BNL:

eMuziek is voor iedereen die thuis muziek wil ontdekken, geïnspireerd raakt en de rest in de bibliotheek beluistert of ergens aanschaft’

Bibliotheekleden kunnen gebruikmaken van de pilot door met hun persoonlijke bibliotheek-pasnummer en wachtwoord in te loggen. Per maand kunnen 150 tracks gestreamd worden. Het aanbod op eMuziek is van platenlabels die toestemming hebben gegeven hun muziek digitaal beschikbaar te stellen. Universal is hiervan de grootste platenmaatschappij.

BNL en Muziekweb streven ernaar om regelmatig nieuwe labels aan het aanbod toe te voegen totdat de complete collectie beschikbaar is. De nieuwe dienst is te vinden op www.bibliotheek.nl/muziek

Achtergrondinformatie:

Wie binnen de muren van de bibliotheek naar muziek wil luisteren, maakt gebruik van de dienst MuziekwebLuister. Ruim 4,5 miljoen tracks uit de collectie van de Centrale Discotheek zijn gratis te beluisteren en bovendien biedt de dienst een schat aan muziekinformatie die nergens anders is te verkrijgen. Een beperkte variant is voor leden die MuziekwebLuister thuis raadplegen; na inlog is van ieder nummer dan slechts 30 seconden te beluisteren. De dienst is te vinden op http://www.muziekweb.nl/Luister/

3voor12 Luisterpaal
Veel kleiner van opzet, maar een uitstekend voorbeeld van streaming muziek beluisteren is de Luisterpaal van VPRO’s 3voor12. Hiermee is het mogelijk een wekelijks nieuw albumaanbod van alternatieve popmuziek te beluisteren. Daarnaast wordt ook specifieke content afkomstig uit het VPRO-archief, of materiaal van een festival als Pinkpop aangeboden. Zoals het een goede online muziekdienst betaamt, beschikt 3 Voor 12 over een app. Vreemd genoeg niet gemakkelijk op de website te vinden en daarom hier de links voor iPhone en voor Android toestellen.

Youtube
Niet een 100% muziekinstrument, maar wel vaak als zodanig gebruikt, is Youtube. Vooral jongeren gebruiken de videodienst om afspeellijsten gevuld met muziek (al dan niet voorzien van een video) af te spelen. Inmiddels zijn er meerdere diensten ontstaan die het eenvoudiger maken muziek van Youtube te vinden en te delen. Enkele mooie voorbeelden daarvan zijn Musictube (voor Windows, Mac en Ubuntu – proberen voor een jaar) en Dragontape (webapp).

Free Music Archive
Waar, uitgezonderd Youtube, alle voornoemde streaming diensten commercieel van opzet zijn, zijn er ook aanbieders die zich volledig richten op rechtenvrij materiaal. Een mooi voorbeeld daarvan is het Free Music Archive. De dienst is in 2009 opgezet door het Amerikaanse onafhankelijke radiostation WFMU en bevat zo’n 50.000 nummers die zijn vrijgegeven onder een Creative Commons-licentie.

Geselecteerde content
Waar voornoemde aanbieders in de basis niets meer doen dan een grote hoeveelheid muziek aanbieden waaruit de gebruiker een eigen selectie kan maken zijn er ook aanbieders die juist van dat selecteren hun kracht maken. Goede voorbeelden hiervan zijn de diensten Shuffler en 22Tracks. Eerstgenoemde maakt een selectie uit het rijke aanbod van muziekweblogs en rangschikt ze naar genre en subgenre.Het principe van 22Tracks bestaat uit het maken van reguliere afspeellijsten in een bepaald genre, samengesteld door een kenner op dat betreffende gebied.

Makers
Hét onderscheidende kenmerk van social media is dat gebruikers content bijdragen: user generated content. Het beschikbaar stellen van eigen muziek op het internet is hier vanzelfsprekend onderdeel van en verschillende online diensten hebben hiervan hun core business gemaakt. Goede voorbeelden hiervan zijn Soundcloud en Bandcamp.

Voor beide diensten geldt dat de maker bepaalt of zijn werk al dan niet gratis gedownload kan worden, streaming beluisteren kan altijd. Soundcloud (opgericht in 2007) is een dienst waarin makers van de meest uiteenlopende muziek en geluidsexperimenten hun aanbod beschikbaar stellen in kleinere communities. Deze muziek kan vervolgens via widgets en apps ook geplaatst worden op andere websites, blogs en sociale netwerken. Bekijk hier een filmpje waarin de oprichters van Soundcloud vertellen over de achtergrond van hun dienst:

Bandcamp, de naam zelf het eigenlijk al, is een dienst die zich specifieker richt op onafhankelijke bands en artiesten. Zij kunnen op de site een eigen pagina (ook wel micro-site genoemd) aanmaken en muziek aanbieden. Bandcamp wordt hierdoor ook wel gezien als de opvolger van MySpace. Een account aanmaken bij Bandcamp is gratis, maar de site ontvangt 15% van de omzet die een artiest maakt wanneer er muziek wordt verkocht. Als er een omzet van $ 5000 is bereikt, daalt dit aandeel naar 10%. In onderstaand filmpje wordt de werking van Bandcamp uitgelegd:

Opdracht
Zie je de opmars van uiteenlopende streaming aanbieders als een kans of bedreiging voor het muziekbibliotheekwerk? Hoe zou je ermee om kunnen gaan, mocht je het willen integreren in het dagelijkse werk? Schrijf hierover een blogpost.

Ding 4. Trends en visies

Bestandsuitwisseling
Muziek en het internet lijken voor elkaar geschapen, maar het huwelijk komt maar moeizaam tot stand. De eerste keer dat beide werelden met elkaar in aanraking kwamen was met de introductie van muziekuitwisseldienst Napster, eind vorige eeuw. De reactie van de muziekdustrie op deze dienst was echter een negatieve. Middels rechtszaken werd de populaire dienst in 2001 offline gedwongen, waarop de liefhebbers van muziek hun heil zochten bij verschillende alternatieven, waaronder Kazaa en Limewire . Deze waren echter allemaal beperkter van opzet, waarmee hun industrie ook het zicht kwijtraakte op waar de digitale gebruikers zich bevonden. Een zeer uitgebreid overzicht over de ontwikkeling van bestandsuitwisseling is hier te lezen: The History of Filesharing.

Daarnaast werd echter ook het signaal genegeerd dat de gebruikers afgaven: wij willen muziek digitaal kunnen consumeren. De MP3 was inmiddels gemeengoed geworden en Napster had aangetoond dat het online delen daarvan in technisch opzicht geen probleem was. Sterker nog, met de toename van het aantal breedbandverbindingen en de snelheid ervan, werd het steeds eenvoudiger onderling muziek uit te wisselen. Daarnaast werd met de komst van het BitTorrent-protocol de techniek om uitwisseling te faciliteren radicaal verbeterd. Een dienst als The Pirate Bay, die gebruikmaakt van het BitTorrent-protocol, is één van de meest recente richtpunten van de muziekindustrie. Een interessante reeks uiterst leesbare blogposts die de gemiste kansen van de muziekindustrie in kaart brengt en, erg interessant, de overeenkomsten met de huidige ontwikkeling van de uitgeverijbranche, is deze: De digitalisering van de muziekindustrie vs. de boekenwereld – het ultieme overzicht.

iTunes en streaming diensten
Heeft de muziekindustrie dan niets geleerd? Nee, zo erg is het niet, want ook zij kan niet meer ontkennen dat het internet als platform kansen biedt. De eerste stap werd gezet met de acceptatie van de ontwikkeling van de iTunes Music Store van Apple, mede populair geworden door de iPod. In deze digitale muziekwinkel bieden labels hun muziek aan. Na aankoop van albums of tracks kunnen deze door de consument op hun computer worden afgespeeld, of worden overgezet naar digitale mediaspelers als de iPod. Daarnaast is er de recente opkomst van streaming muziekdiensten als Spotify of Deezer. Labels stellen hierop hun content beschikbaar die vervolgens, afhankelijk van het type abonnement, afgespeeld kan worden op verschillende media (computer, smartphone, tablet, systemen als Sonos). En natuurlijk de muziekdienst van de Centrale Discotheek Rotterdam, eMuziek.

Nieuwe vorm van handhaving
De laatste tijd lijkt er echter een nieuw offensief van de muziekindustrie in gang gezet te zijn om het uitwisselen van muziek definitief een halt toe te roepen. Waar in het tijdperk van Napster de bedrijven die bestandsuitwisseling mogelijk maakten voor de rechter werden gedaagd en met enorme boetes werden bestraft lijkt de tactiek vandaag de dag meer één van het onbereikbaar maken te zijn. Zo heeft de rechter onlangs besloten dat Nederlandse internetproviders The Pirate Bay voor hun klanten ontoegankelijk moet maken. Hiermee kan je het eens of oneens zijn, maar critici zijn het erover eens dat de opgevoerde inkomstenderving door het illegaal downloaden van muziek niet bijster goed onderbouwd zijn. In het onderstaande filmpje, inmiddels bekend als de $8 billion iPod, wordt dit spraakmakend gedemonstreerd:

Eveneens een interessante voordracht is die van auteur en internetdeskundige Clay Shirky. In de onderstaande videoregistratie legt hij uit waarom eind 2011 in Amerika voorgestelde wetgeving om online piraterij aan te pakken (SOPA: Stop Online Piracy Act), ongewenst is.

Het ‘andere’ collectioneren
Alle deelnemers aan deze reeks Muziekdingen bezitten ongetwijfeld nog een collectie LP’s en CD’s. Het verzamelen van muziek bestond immers niet op een andere manier. De opkomst van het internet en streaming diensten als Spotify of Muziekwebluister geeft echter een andere dimensie aan het begrip collectioneren of verzamelen. Deze technologie maakt het namelijk mogelijk naar muziek te luisteren zonder het fysieke item te bezitten, maar wel in een persoonlijk profiel samen te brengen. Een dienst als bijvoorbeeld Google Music (maar ook Audio Galaxy) maakt het daarnaast tevens mogelijk eigen muziek naar de servers van Google te uploaden en, naast allerlei ander aanbod, voor jezelf streaming beschikbaar te maken. Dit betekent dat je, bijvoorbeeld als je niet thuis bent, via een computer, smartphone of tablet, kan genieten van muziek die ook thuis in de kast staat.

Overigens … Google Music is op dit moment nog niet in Nederland beschikbaar. Houdt de tweets over dit onderwerp in de gaten! Het is overigens wel mogelijk muziek af te spelen vanaf Google Drive:

Omdat online muziekdiensten vaak gekoppeld zijn aan sociale netwerken als Facebook bestaat de mogelijkheid afgespeelde muziek via deze diensten te delen. Dat kan via automatische statusupdates, maar ook door bewust te kiezen favoriete nummers als afspeellijsten met vrienden te delen. Wanneer zij eveneens gebruik maken van de muziekdienst in kwestie kunnen zij ook luisteren naar jouw muziek. Dat gebruikers op deze manier eenvoudig in aanraking komen met nieuwe muziek spreekt voor zich en maakt collectioneren gemakkelijker.

Opdracht
Schrijf een blogpost over hoe jij aankijkt tegen de ontwikkelingen zoals in dit Ding beschreven en benoem eventuele kansen of bedreigingen voor het muziekbibliotheekwerk.